डा. सुमित प्रजापति
फेमिली फिजिशियन

MD GP & EM

Medical Director,

CWC Polyclinic, Banepa

    अहिलेको युग हतार र द्रुत जीवनको युग हो, जहाँ टेक्नोलोजी सबैभन्दा ठूलो संरचना भएको छ । जसमा हामी मानिसहरू सधैं दौडिरहेका छौं । धेरै मानिसहरूले आफ्नो स्वास्थ्यलाई सामान्य रूपमा लिन्छन् र हामी वास्तवमा बिरामी नभएसम्म र उपचारको आवश्यकता नभएसम्म हामीमध्ये धेरैले विरलै अस्पताल वा डाक्टरकोमा जान्छौं । यसले हामीलाई हाम्रो स्वास्थ्यको सम्बन्धमा खराब निर्णयहरू गर्ने सम्भावना पनि बढाउँछ, विशेष गरी जब यो व्यायाम र हामीले खाने खानाको कुरा आउँछ । आफैंको लागि समय निकाल्ने, हामीले राम्ररी खाना खाँदैनौं, पर्याप्त निद्रा लिन सक्दैनौं, व्यायाम गर्दैनौं वा स्वस्थ जीवनशैली अपनाउँदैनौं, यी वातावरणीय कारकहरू हुन् । यद्यपी यिनीहरूले हाम्रो स्वास्थ्यमा अलग–अलग तरिकाहरूमा प्रकट र सङ्केत गर्न सक्छन्, जबसम्म चीजहरू कुरूप हुँदैनन् र हाम्रो स्वास्थ्य राम्रो हुन्छ हामी तिनीहरूलाई सानो र तुच्छ मानेर बेवास्ता गर्छौं ।
    तर एकै समयमा, स्वस्थ बर्गक्रमको अर्को दायरामा निवारक स्वास्थ्य सेवा पनि एक सामान्य कुरा भएको छ किनकि धेरै भन्दा धेरै मानिसहरू आफ्नो स्वास्थ्य र खराब जीवनशैलीको खराब प्रभावहरू बारे सचेत भइरहेका छन् । जीवन शैली सम्बन्धी अवस्था र रोगहरूको जोखिम कम गर्न त्यहाँ धेरै चिकित्सा सल्लाह, आहार छनौट र व्यायाम योजनाहरू भए तापनि, कुनै पनि कुराले आफु स्वस्थ रही रहन नियमित स्वास्थ्य जाँचलाई जित्न सक्दैन । रोगबाट बच्न यसको महत्वलाई चिकित्सकहरुले बारम्बार आग्रह गरेका छन् । चेक–अप त्रैमासिक, अर्धवार्षिक वा वार्षिक हुन सक्छ, तर सहमति यो छ कि तपाईं जति पुरानो हुनुभयो, चेक–अपहरू बारे सतर्क रहनु महत्त्वपूर्ण छ ।
    नियमित चेक–अपहरूले प्रारम्भिक चरणमा सम्भावित स्वास्थ्य अवस्थाहरू पहिचान गर्न मद्दत गर्दछ, र ‘उपचार भन्दा रोकथाम उत्तम छ’ भन्ने उखान कहिल्यै असत्य तुलिएको छैन । प्रारम्भिक पहिचानले कुनै पनि जटिलता बिना रोगसँग लड्ने उत्तम मौका दिन्छ । क्यान्सर जस्ता अवस्थाहरूमा, प्रारम्भिक निदान पूर्ण उपचार र जीवनमरण बीचको भिन्नता हुन सक्छ । स्वस्थ व्यक्तिहरूलाई पनि वर्षमा कम्तिमा एक पटक नियमित स्वास्थ्य जाँच गराउन सल्लाह दिइन्छ । तपाईंको डाक्टरले पूर्ण शरीर स्वास्थ्य जाँचको सिफारिस गर्नुको सट्टा यसका लागि थप चयनात्मक दृष्टिकोण अपनाउन सक्छ ।
२० – ३० को दशकमा के के जाँच गर्ने ?
–  ग्लुकोज स्तर
– कोलेस्ट्रोल
– द्यःक्ष्, कम्मर र हिप मापन
– निश्चित क्यान्सर जाँचहरू
– दाँत जाँच र सफाई
– रक्तचाप
– स्तन परीक्षण
    यदि तपाँई यौन सक्रिय हुनुहुन्छ भने, यी परीक्षणहरू लिनु सुनिश्चित गर्नुहोस् ।
– यौन रोग जाँच
– महिलाहरूको लागि एबउ कmभबच
४० को दशकमा सुनिश्चित गर्नुहोस् कि तपाईंको प्याकेजले माथिका सबै परीक्षणहरू समेट्छ र थप
– आँखा जाँच
– टाइप २ मधुमेह विरुद्ध जोखिम मूल्याङ्कन परीक्षण
– कार्डियोभास्कुलर विरुद्ध जोखिम मूल्यांकन परीक्षण
– महिलाहरूको लागि मेमोग्राम र क्यान्सर जोखिम जाँच
– पुरुषहरूको लागि एक्ब् प्रोस्टेट ग्रन्थि क्यान्सर जोखिम जाँच
५० र ६० को दशकमा, तपाँईको प्याकेजले माथिका सबै परीक्षणहरू समेट्छ र थप अरु जांच सुनिश्चित गर्नुहोस्
– दृश्य तीक्ष्णता
– श्रवण हानि परीक्षण
– ओस्टियोपोरोसिस हड्डी खियियेने
– आन्द्रा क्यान्सर स्क्रीनिंग
    नियमित स्वास्थ्य जाँचका फाइदाहरू के–के हुन् ?
तपाईंलाई आफ्नो जीवन स्वस्थ रहीरहन दिन्छ र बिरामी हुने जोखिम कम गर्छ ।
– कुनै पनि रोग अन्तिम÷जटिल चरणमा जानु भन्दा पहिले नै निदान गर्नुहोस् ।
– तपाँईलाई स्वस्थ र सक्रिय जीवनशैलीको नेतृत्व गर्न उत्प्रेरित गर्दछ ।
– तपाँईको डाक्टर संँग राम्रो साझेदारी गठन गर्नसक्नुहुन्छ र यसरी तपाँई स्वस्थ बानीहरु संग परिचित हुन दिन्छ ।
– तपाईंलाई उपलब्ध नवीनतम चिकित्सा प्रविधिको बारेमा सूचित राख्छ ।
– लामो समय सम्म स्वस्थ्यमा हुने खर्च बचत गर्दछ ।