2026 April 21/ 05:43: 25pm

8f= u0f]z aGhf/f

a8{ ˆn'nfO{ Pleog OGˆn'Ghf cyjf Pleog ˆn' gfdn] lrlgG5 . Pleog OGˆn'Ghf ljiff0f' ;+qmd0fsf lx;fjn] @ lsl;dsf 5g . xfO Kofyf]h]lgs Pleog OGˆn'Ghf (H5N1) / Nff] Kofyf]h]lgs Pleog OGˆn'Ghf (LPAI) /x]sf 5g . ;g !(&* df Pleog OGˆn'GhfnfO{ kmpn Kn]usf ?kdf lrlgGYof] . o;af6 w]/} kG5Lsf] d[To'b/ a9L ePsfn] ;g !(%) eGbf klxn] /fgLv]t cGt/ut /flvPsf] lyof] . w]/} h;f] dflg;df ;g]{ ;+qmd0fsf] hf]lvddf /f]uL tyf d/]sf kG5Lsf ;fy} ;+qmldt ;'ln /xG5 . Pleog OGˆn'Ghfsf] pkk|sf/x? H7N7, H5N1, H7N3, H7N9, H9N2 dflg;df b]lvPsf] 5 . h+unL kG5Ldf ;fwf/0f ?kdf /x]sf] H5N1 ha 3/ kfn'jf kG5Ldf s'g} dfWodaf6 ;bf{ o;sf] hf]lvd pRr eO w]/} kG5L of] /f]usf] sf/0fn] dg{ ;S5g . ljiff0f'af6 nfUg] ePsfn] kz'kG5L tyf dfgj :jf:Yodf xfO{nL Kofyf]h]lgs Pleog OGˆn'Ghf (Highly pathogenic avain influenza, HPAI) sf] hf]lvd pRr /xG5 . a8{ ˆn' (Bird Flu), :jfOg ˆn' (Swine Flu), 8u ˆn' (Dog Flu), xif ˆn' (Horse Flu), Xo'dg ˆn' (Human Flu), ;a} p:t} k|hfltsf OGˆn'Ghf ljiff0f'x?df kb{5g . OGˆn'Ghf ljiff0f'sf A, B, C tLg k|sf/ dWo] OGˆn'Ghf A laiff0f'x? h+unL kG5Lx?df l/he{efP/ xf]:6sf] ?kdf /x]sfn] of] h'gf]l6s /f]usf lx;fjn] dxTjk"0f{ /xG5 . OGˆn"Ghf A ljiff0f' kG5L af6 dflg;df / dflg;df af6 dflg;df ;g{ ;S5 . a+u'/df klg ;+qmd0f dflg;af6, kG5Laf6 / :jfOgOGˆn'Ghf ljiff0f' af6 x'g ;Sb5 . o;/L Ps k|hflt b]lv csf]{ k|hfltdf /f]u ;bf{ ljiff0f'df ePsf] lhg ldl;P/ (Reassortment) gofF ljiff0f'sf] ljsf; x'G5 .

a8{ ˆn' ljZjel/ km}lnPsf] h'gf]l6s /f]ux? dWo]sf] Ps /f]udf k5{ . HPAI cyf{t xfO{nL Kofyf]h]lgs Pleog OGˆn'Ghf df cfˆgf] DNA nfO{ kl/jt{g ul/ gofF kmf:6 d'6]l6ª (Fast mutating) ?kdf H5N1 nfO{ lng ;lsG5 .

clxn] ;Dd H5N1 blIf0f sf]l/of, letgfd, hfkfg, rfOgf, OlhK6, dn]l;of, Pl;of, sfhls:tfg, dªuf]lnof, 6sL{, /f]dflgof, sf]l6{of, o's]{g, ;fOk|;, O/fs, gfOh]l/of, OlhK6, ef/t, k|mfG;, gfOh/, af]:flgof, ch/j}hfg, cNjflgof, SofD?g, Dofgdf/, ckmuflg:tfg, Oh/fon, kfls:tfg, hf]8{g, a'ls{gf kmf;f], hd{gL, ;'8fg, cfOef]/L sf]i6, l8lhjfp6L, xª\u]/L, a]nfot, r]s l/klAns, 6f]uf], g]kfn / e'6fgdf b]lv;s]sf] 5 .

To;}ul/ h+unL kG5Lx?df klg cli6«of, a'Nufl/of, 8]gdfs{, u|L;, O/fg, O6fnL, kf]Nof08, ;lj{of, dG6]g]uf]{, :nf]eflsof, ;f]Ne]lgof,, :k]g, l:j8]g / l:jh/Nof08df kfOPsf] lyof] . h+unL kG5Lx? dWo] /fhxfF;, xfF;, uLh Dofulkh, k/]jf tyf lrndf HPAI sf]  hf]lvd pRr /xG5 .

HPAI h'gf]l6s /f]u ePsfn] dfgj :jf:ynfO{ klg k|lts'n c;/ kfb{5 . ljZj :jf:Yo ;+u7gn] @))#–@)!$ ;Dd lbPsf] tYof+s cg';f/ &)! hgf dflg;df H5N1 b]lvPsf]df -%*Ü_ $)& hgf dflg;x?sf] d[To' eO;s]sf] 5 . o;/L d[To'sf] ;+Vof a9L x'g] b]zdf OlhK6 klxnf] gDa/df cfp5 . ;f]xL tYofªs cg';f/ dflg;sf] d[To' x'g] b]zx?df ch/j}hfg, j+unfb]z, sDaf]l8of, Sofg8f, rfOgf, l8h]Ojfp6L, OG8f]g]l;of, O/fs, nfjz, jdf{, gfOh]l/of, kfls:tfg, yfONof08 6sL{ / e]6gfd /x]sf 5g .

;g !(%( df Highly Pathogenic Strain n] H5N1 nufpbf :s6Nof08sf] ljleGg kmd{x?df ;+qmd0f ul/ w]/} cfly{s gf]S;fgL u/]sf] lyof] . ;g !((^ rfOgfdf s]xL luhx? (Geese) H5N1 nfu]/ d/]sfdf rf;f]sf] ljifo lnP/ x]l/Psf] lyPg . To;sf] nuQ} ;g !((& df dflg;df ;/]sf] H5N1 klxnf]k6s rfOgfsf] Ujfª8ª If]qdf b]lvPsf] lyof] . ;g !((& df g} xªsªdf !* hgf H5N1 n] ;+qmldt ePsf]df ^ hgfsf] d[To' ePsf] lyof] eg] ToxL tfsf !=# ldlnog (1.3 Million)  s'v'/fx? xªsª ;/sf/n] gi6 u/]sf] lyof] . o;sf ;fy} rfOgfaf6 kG5L cfoftdf klg /f]s nufPsf] lyof] .

;g @))# df km]/L rfOgfsf] km'lhog k|fGtdf Ps} kl/jf/sf # hgfnfO{ H5N1 b]lvPsf]df @ hgfsf] d[To' ePsf] lyof] . ;g @))$ df H5N1 n] e]tgfd / yfONof08sf] kf]N6«L pBf]unfO{ c;/ u/]sf] lyof] . ;g @))% df e]tgfdsf] ^$ ;x/ dWo] ## df H5N1 b]lvPsf] lyof] eg] nfvf} kG5Lx? d/]sf / s/f}8f} kG5LnfO{ gi6 ul/Psf] lyof] . ;g @))% sf] clk|ndf rfOgsf] So'gwfO tfn glhs} nueu ^))) j6f a;fO ;/fO ug]{ h+unL kG5Lx? d/]sf lyP . of] qmd !) dlxgf;Dd rln/x]sf] lyof] . ;g @))^ sf] klxnf] @ dlxgfdf H5N1 ef/t, pQ/ clk|msf, o"/f]kdf b]lvPsf] lyof] . @))^ s} h'gdf OG8f]g]l;ofsf] ;'dfqfdf * hgf Ps} kl/jf/sf H5N1 n] ;+qmldt ePsf]df & hgfsf] d[To' ePsf] lyof] . ;g @))& hgj/Ldf hfkfg, xªu]/L Pl;of, a]nfot H5N1 ;+qmd0f km]l/ bf]xf]l/g ;Sg] /fi6«x?sf] ;'lrdf ;'lrs[t ePsf lyP . To:t} km]a|j'/Ldf kfls:tfg, 6sL{, ckmuflg:tfg / Dofgdf/ ;'lrs[t ePsfdf lyP . TotL a]nf s'j]tdf H5N1 Pldog OGˆn'Ghf cfp6 a|]s ePsf] lyof] . dfr{df aªunfb]z / ;fpbL c/adf klxnf] k6s H5N1 PlePg OGˆn'Ghf k'li6 ePsf] lyof] eg] 3fgfdf d] (May) df ePsf] lyof] .

;g @))* df ljleGg b]zdf a8{ ˆn'af6 dflg;x?sf] d[To' ePsf] tYof+sdf pNn]v 5 . rfOgfdf !, e]6gfddf !, OlhK6df ! hgf, e]6gfddf ! hgfsf] H5N1 Pleog OGˆn'Ghfaf6 d[To' ePsf] lyof] . Tof] jif{sf] H5N1 sf] cfp6 a|]sdf ljZjsf % b]z rfOgf, OlhK6, OG8f]g]l;of, kfls:tfg / e]tgfd /x]sf]] lyof] . @))^ sf] h'gdf (June) ^% 7fpFdf / @))& sf] h'gdf %% 7fpFdf cfp6 a|]s ePsf] lyof]  eg] @))* sf] ;'?sf] cfwf jif{ ;Dd cfp6 a|]ssf] ;+Vofdf sdL cfpg'df sltko ljsf;f]Gd' b]zx?df o; /f]unfO{ sd rf;f]sf] ?kdf lng] / ljljw sf/0fn] h:t} /f]u klxrfg gugf{n] l/kf]l6ª ePsf] kfOb}g .

;g @))( hgj/L !^ g]kfnsf] emfkf lhNnfsf] sfs/leQf / ;/gfdltdf klxnf] k6s H5N1 b]lvPsf] lyof] . g]kfn ;/sf/n] RRT (Rapid Response Team) kl/rfng ul/ ;+qmldt s'v'/f nufot ;+s6u:t If]qsf kG5Lx? gi6 u/]sf] lyof] . sl/j @*,))) kG5Lx? Tolt a]nf gi6 ul/Psf lyP .

;g @)!) sf] km]a|'j/Ldf e'6fgsf] r'sf lhNnfdf H5N1 klxnf] k6s b]lvPsf] lyof] . @)!! Dff OlhK6df H5N1 b]lvPsf]df # hgfsf] d[To' ePsf] lyof] . ;g @)!@ sf] km]a|'j/L & df sf7df8f}sf sf}jfx?df H5N1 b]lvPsf] lyof] .

la/fnf]df a8{ ˆn'

yfONofG8sf] /fhwfgL a}s+sdf Pp6f 3/df ;g @))) df Pp6f la/fnf] H5N1 nfu]/ d/]sf] k'li6 ePsf] lyof] . ;g @))& df O/fsdf Pp6f s'v'/f kmd{df a8{ ˆn' nfu]sf]df Toxf /x]sf @ j6f la/fnf klg H5N1 nfu]/ d/]sf lyP . ;g @))$ df yfONofG8sf] lrl8of 3/df H5N1 cfp6 a|]s  x'Fbf sl/j !$) j6f af3 d/]sf lyP . To;kl5 Toxfsf kz' :jf:YsdL{x?n] /f]uL af3nfO{ cUnu} /fvL pkrf/ u/]sf lyP . Pp6f cWoog cg';f/ la/fnfx?n] /f]uL kG5L vfP/ jf /f]uL la/fnf ;+usf] ;Dk{sdf cfpbf la/fnfdf klg H5N1 b]lvPsf] lyof] . la/fnf]df H5N1 nfUbf sdhf]/L, cfn:otf, Zjf:k|Zjf; ;DalGw ;d:of, pRr Hj/f], -$! b]lv $@ l8u|L ;]lG6u|]6_ h:tf nIf0fx? b]lvG5g . H5N1 df PlG6afof]l6ssf] k|efj gx'g] xF'bf nIf0f b]vfPsf] # lbg leq d[To' x'g] ;Defjgf /xG5 .

a8{ ˆn'sf kG5Ldf b]lvg] nIf0fx? M

  • PSsf;L w]/} s'v'/fx? s'g} nIf0f ljg} dg]{
  • l;p/, nf]tL, v'§fdf sn]hL /+u x'g]
  • c08f sdnf] kfg]{
  • sdhf]/ x'g]
  • 5]g]{
  • 6fpsf], cfFvfsf] l8n, l;p/, nf]tL / v'§fsf] hf]gL{ ;'lGgg]
  • l;Fufg aufpg]
  • l5pF ug]{, vf]Sg] -VofFs VofFs ug]{_

a8{ ˆn'sf dflg;df b]lvg] nIf0fx? M

  • Hj/f] cfpg]
  • vf]sL nfUg]
  • 3f6L b'Vg]
  • cfFvfsf] ;+qmd0f
  • df+;k]zL b'Vg]
  • lgdf]lgof x'g]

kf]N6«L kmd{df a8{ ˆn' /f]syfdsf pkfox?

  • h+unL r/fr'?ËLsf] cfsif{0f sd u/fpg kmd{ jl/kl/ kfgLsf] ef8fdf kfgL g/fVg], kfgL hd]sf] vfN6fv'N6L k'g]{, bfgf kmd{ aflx/ gkf]Vg] / 9'jfgLsf qmddf kf]lvPsf bfgf p7fpg] .
  • d/]sf s'v'/fsf] plrt Aoj:yfkg ug]{ .
  • vf]/df hfnL /fvL h+unL r/fx?nfO{ k|j]zdf lgif]w u/fpg] / k|ToIf ;Dks{df cfpg glbg] .
  • kmd{ leq cgfjZos a9L dflg;x? cfjt hfjt sd u/fpg] .
  •  kmd{df sfd ubf{ Pk|f]gsf] k|of]u ug]{ / kf]N6«L kmd{ k|j]z k"j{ / kmd{df k|of]u cfpg] pks/0fx? nufPt kmd{ j/k/ /fd|f];+u lg;+qmd0f ug]{ /;fog h:t} VIRUFIX-S, Trykon n] :k|] ug]{ .
  • kf]N6«L kmd{ j/k/ ;kmf /fVg] / s'v'/fsf] vf]/df k|j]z ug'{ k"j{ /fd|f];+u ;fa'g kfgLn] xft w'g] .
  • /f]uL s'v'/f af]s]sf] uf8Ldf bfgf 9'jfgL gug]{ .
  • /f]uL s'v'/fnfO{ 5'6\ofpg], s'v'/fsf] ;b}j lgu/fgL ug]{ / /f]usf] ;ª\sf nfu]df t'?Gt kz' lrlsT;s;+u ;Nnfx lng] .